สถาบันปิโตรเลียมและพลังงานแห่ งประเทศไทย (PEIT) ชี้การเปิดเสรีการค้ าและกรอบความตกลงหุ้นส่ วนทางเศรษฐกิจที่ครอบคลุม (CEPA) ระหว่างไทย–สหรัฐอาหรับเอมิ เรตส์ (UAE) อาจเสี่ยงกระทบต่ออุตสาหกรรมปิ โตรเคมีและโครงสร้างเศรษฐกิ จของไทย หากไม่ได้กำหนดเงื่อนไขอย่างรั ดกุม เช่น กำหนดโควตากำกับการนำเข้าเม็ ดพลาสติกจาก UAE
ให้สอดคล้องกับปริมาณการค้ าในอดีตและยื ดเวลาการลดอากรนำเข้า พร้อมติดตามและทบทวนผลกระทบต่ อเนื่อง รวมถึงผลักดันความร่วมมือเชิงยุ ทธศาสตร์เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ ผลิตและแลกเปลี่ยนเทคโนโลยีซึ่ งกันและกัน
ดร.คุรุจิต นาครทรรพ ผู้อำนวยการสถาบันปิโตรเลี ยมและพลังงานแห่งประเทศไทย (PEIT) เปิดเผยว่า อุตสาหกรรมเม็ดพลาสติก Polyethylene (PE) และ Polypropylene (PP) ถือเป็นวัตถุดิบที่สำคัญในเชิ งยุทธศาสตร์และมีบทบาทสำคัญต่ อห่วงโซ่การผลิตและเศรษฐกิ จของไทย โดยอุตสาหกรรมปิโตรเคมี และการแปรรูปพลาสติกมีการลงทุ นขนาดใหญ่อย่างต่อเนื่อง และสร้างรายได้สูงถึง 1.6 ล้านล้านบาทต่อปี หรือประมาณ 8.5% ของจีดีพีไทย ทำให้เกิดการจ้างงานถึงกว่า 414,000 คน สร้างมูลค่าเพิ่มได้มากกว่า 20 เท่า และมีมูลค่าการส่งออกสูงถึง 486,000 ล้านบาท คิดเป็น 5.7% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด
จากข้อมูลปี 2568 ประเทศไทยในฐานะผู้ส่งออกสุทธิ (Net Export) มีกำลังการผลิตเม็ดพลาสติก PE และ PP รวม 6.196 ล้านตันต่อปี แบ่งเป็นการขายในประเทศ 2.511 ล้านตันต่อปี และส่งออก 3.685 ล้านตันต่อปี ขณะที่ความต้องการใช้เม็ดพลาสติ กภายในประเทศอยู่ที่ 3.575 ล้านตันต่อปี สะท้อนว่าผู้ ประกอบการไทยสามารถผลิ ตและตอบสนองความต้ องการตลาดในประเทศได้อย่างเพี ยงพอ
อย่างไรก็ดี ปัจจุบันประเทศไทยเปิดเสรี การนำเข้าเม็ดพลาสติกอยู่แล้ว ทำให้มีสินค้านำเข้าแข่งขันอยู่ ในตลาดภายในประเทศอย่างต่อเนื่ อง โดยมีปริมาณกว่า 1 ล้านตันต่อปี ส่งผลให้ผู้ผลิตไทยจึงต้องส่ งออกมากกว่าร้อยละ 50 เพื่อรักษาระดับกำลังการผลิ ตและขีดความสามารถในการแข่งขั นของอุตสาหกรรม
ปัจจุบัน UAE และประเทศในกลุ่มอ่าวอาหรับ (GCC) มีแผนเร่งขยายกำลังการผลิตเม็ ดพลาสติก PE และ PP อย่างต่อเนื่อง โดย UAE จะเพิ่มกำลังการผลิตอีกประมาณ 1.8 ล้านตันภายในปี 2572 ขณะที่ความต้องการใช้เม็ดพลาสติ กภายในประเทศมีแนวโน้มทรงตัวหรื อเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย จึงคาดว่ากำลังการผลิตส่วนเกิ นถึง 20-30% จาก UAE จะถูกส่งออกมายั งประเทศไทยและอาเซียน
ดร.คุรุจิต กล่าวต่อว่า หากประเทศไทยจะทำข้อตกลง CEPA กับ UAE ก็ควรมีมาตรการคุ้มครองอุ ตสาหกรรมปิโตรเคมีในประเทศ โดยเฉพาะผู้ผลิตเม็ดพลาสติก PE และ PP เพื่อให้มีเวลาปรับตัว และควรมีมาตรการเพื่อป้องกั นการทุ่มตลาดจากสินค้านำเข้าจาก UAE ด้วย ทั้งนี้ การนำเข้าเม็ดพลาสติกเพิ่มขึ้ นทุก 10,000 ตัน อาจทำให้ไทยขาดดุลการค้าเพิ่มขึ้ นประมาณ 4,800 ล้านบาท ซึ่งจะกระทบต่อมูลค่าขาดดุลสุ ทธิของไทยให้เพิ่มขึ้นตามไปด้วย อย่างไรก็ตามการใช้แนวทางเพิ่ มการส่งออกสินค้าในหมวดอื่น ๆ เพื่อแลกกับการที่ประเทศไทยต้ องนำเข้าเม็ดพลาสติกจาก UAE ในปริมาณที่เท่ากัน การพิจารณาเฉพาะมูลค่าการค้ าอาจไม่สะท้อนผลกระทบที่แท้จริง เนื่องจากเม็ดพลาสติกเป็นวัตถุ ดิบที่เชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมต่ อเนื่องหลายขั้น หากได้รับผลกระทบ อาจส่งต่อไปยังอุตสาหกรรมปลายน้ำ เป็นมูลค่าสูงกว่าหลายเท่า จึงควรศึกษาผลกระทบเชิงลึกก่ อนกำหนดแนวทางเปิดตลาดภายใต้ CEPA ระหว่างไทยกับ UAE
การเปิดเสรีการค้าผลิตภัณฑ์ปิ โตรเคมีโดยไม่มี มาตรการบรรเทาผลกระทบหรื อระยะเวลาให้อุตสาหกรรมปรับตัว อาจกระทบขีดความสามารถในการแข่ งขันของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี ไทยและห่วงโซ่อุปทานที่เกี่ยวข้ อง ทั้งบรรจุภัณฑ์ ยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และวัสดุก่อสร้าง รวมถึงการจ้างงานและการลงทุ นในประเทศ
จากความท้าทายดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นความเสี่ยงต่อการพึ่ งพาการนำเข้า การรักษาฐานการผลิตในประเทศ รวมถึงความมั่นคงของห่วงโซ่ การผลิตในอนาคต จึงขอเสนอแนวทางที่ยั่งยืนสำหรั บประเทศไทย ได้แก่
-
เพื่อให้ผู้ประกอบการปิโตรเคมี
มีเวลาปรับตัว อาจจะมีแนวทาง เช่น การคงอัตราภาษีอากรนำเข้า PE และ PP ในอัตราเดิมในระยะเวลาหนึ่ง และมีการกำหนดโควตาในการนำเข้ าเม็ดพลาสติกโดยอาจพิจารณาให้ สอดคล้องกับปริมาณการค้าในอดี ตที่ระดับ 50,000–60,000 ตันต่อปี พร้อมติดตามและทบทวนผลกระทบต่ อเนื่องเพื่อให้อุ ตสาหกรรมในประเทศมีการเตรียมตั วและในการเจรจาควรพิ จารณาเจรจามูลค่าของสินค้าที่ จะแลกเปลี่ยนให้คำนึงถึงมูลค่า มี value chain ที่สร้างรายได้ให้กับเศรษฐกิ จของประเทศไทย และจูงใจให้มีการลงทุ นในประเทศไทยเพิ่มขึ้นด้วย -
ให้การทำความตกลง CEPA เป็นตัวเสริมสร้างความมั่
นคงของห่วงโซ่การผลิตและสร้ างประโยชน์ร่วมกันอย่างสมดุล โดยหากมีความจำเป็นต้องจั ดทำความตกลง CEPA ระหว่างไทย – UAE ก็ควรเจรจาควบคู่กับการร่วมลงทุ นเชิงยุทธศาสตร์ในผู้ผลิตปิ โตรเคมีในประเทศไทย เพื่อยกระดับขี ดความสามารถการแข่งขันของอุ ตสาหกรรม รวมถึงพัฒนาและแลกเปลี่ ยนเทคโนโลยีระหว่างกัน เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมี ของไทยให้เติบโตอย่างยั่งยืน -
เสนอให้ไทย – UAE ร่วมกันใช้จุดแข็งเพื่อเสริมสร้
างประโยชน์ที่เกื้อกูลกัน (synergy) โดยประเทศไทยอาจสนับสนุนความมั่ นคงทางอาหารแก่ UAE ขณะที่ UAE ก็สนับสนุนด้านความมั่นคงทางพลั งงานและวัตถุดิบปิโตรเคมีแก่ไทย โดยการส่งออกน้ำมันดิ บและแนฟทามาแปรรูปที่ประเทศไทย เพื่อใช้ไทยเป็นฐานในการผลิตส่ งออกในภูมิภาคอาเซียน ทดแทนแนวทางการเปิดให้นำเข้าสิ นค้าสำเร็จรูปที่ไทยผลิตได้เพี ยงพออยู่แล้ว -
หากมีความจำเป็นต้องเปิดตลาดสิ
นค้า PE และ PP ควรกำหนดมาตรการปกป้องคุ้ มครองในระยะแรก โดยการคงอัตราภาษีที่ระดับ 3%-5% เช่นเดิมไว้ในระยะแรก (เช่น 5-7 ปี) ก่อนจะทยอยปรับลดลงเป็นขั้นบั นได เช่นเดียวกับแนวทางที่ประเทศอิ นเดียและอินโดนีเซียใช้ ในการเจรจาความตกลงการค้ากับ UAE เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ผลิ ตในประเทศปรับปรุงประสิทธิ ภาพกระบวนการผลิตเพื่อให้มี การปรับตัวของอุ ตสาหกรรมในประเทศ และป้องกันการทุ่มตลาดด้วย
“สถาบันปิโตรเลียมฯ มองว่าผลกระทบจากการทำข้ อตกลงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ตั วเลขมูลค่าการนำเข้า-ส่งออกที่ ประเมินไว้เบื้องต้นเท่านั้น แต่ยังมีผลกระทบระยะยาวต่อทั้ งห่วงโซ่อุปทานและความสัมพันธ์ กับประเทศคู่ค้าอื่นๆ จึงมีความจำเป็นที่ต้องมี การประเมินมูลค่าผลกระทบต่ออุ ตสาหกรรมในประเทศและมีมาตรการคุ้ มครองให้มีการปรับตัวอย่ างเหมาะสม” ดร.คุรุจิต กล่าว